Ημερίδα με θέμα : «Η οδική ασφάλεια στο δίκτυο της Περιφέρειας Πελοποννήσου – οι σύγχρονες εξελίξεις». Τρίπολη 22.11.2008


Η ημερίδα διοργανώθηκε από το ΤΕΕ Πελοποννήσου σε συνεργασία με το Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας (Π.Ο.Α.) του ΤΕΕ, στην Τρίπολη Σάββατο 22 Νοεμβρίου 2008 στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου (Αφίσα , Πρόσκληση-Πρόγραμμα) και την παρακολούθησαν πλήθος Μηχανικών κυρίως από το νομό Αρκαδίας καθώς και εκλεγμένοι συνάδελφοι στα όργανα του Τμήματος. Επίσης παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της Νομαρχιακής και Δημοτικής Αρχής καθώς και εκπρόσωποι φορέων. Πριν από το κλείσιμο της ημερίδας έγιναν παρεμβάσεις και ερωτήσεις από τους παρευρισκόμενους και εξήχθηκαν τα τελικά συμπεράσματα και προτάσεις.
Η Πρόεδρος του ΤΕΕ Πελοποννήσου Χαρίκλεια Τσιώλη  κατά το χαιρετισμό της τόνισε: “Η σημερινή ημερίδα γίνεται με στόχο να διερευνήσει τις σημερινές συνθήκες Οδικής Ασφάλειας στο δίκτυο της Περιφέρειάς μας αλλά και να γίνει μία ουσιαστική ενημέρωση των συναδέλφων Μηχανικών και των λοιπών εμπλεκομένων φορέων της Πολιτείας στις σύγχρονες εξελίξεις της Οδικής Ασφάλειας και στην αξιοποίηση στο μέγιστο δυνατόν της τελευταίας τεχνογνωσίας, που εφαρμόζεται στις προηγμένες χώρες, στον τομέα αυτό. Κατά την τελευταία δεκαετία, στις προηγμένες στην Οδική Ασφάλεια χώρες, έχει αλλάξει σημαντικά ο τρόπος που αντιμετωπίζεται το πρόβλημα των οδικών ατυχημάτων. Σύμφωνα με τις σύγχρονες αντιλήψεις απαιτείται δραστικός περιορισμός των τροχαίων ατυχημάτων μέχρι ελαχιστοποίησής τους. Η σημερινή θεώρηση της Οδικής Ασφάλειας είναι ότι οι αρμόδιοι φορείς, με κυρίαρχο ρόλο των Μηχανικών, είναι υπεύθυνοι, ο καθένας στον τομέα του, για τη μελέτη, την κατασκευή, τη λειτουργία, τη συντήρηση των οδικών έργων και οι χρήστες του δρόμου, οι πολίτες, οφείλουν να εφαρμόζουν τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Πέραν τούτων η Τροχαία Αστυνόμευση ανήκει στην Ελληνική Αστυνομία, σε ειδικές περιπτώσεις παρεμβαίνει η Πυροσβεστική ενώ το ΕΚΑΒ έχει την ευθύνη της επείγουσας προνοσοκομειακής περίθαλψης στα τροχαία ατυχήματα. Η εμπειρία μέχρι τώρα δείχνει ότι η αποτελεσματική βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας επιτυγχάνεται μόνο μέσω Στρατηγικών Σχεδίων Οδικής Ασφάλειας που θα έχουν μετρήσιμους στόχους σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Η χώρα μας δεσμεύτηκε το 2000 μαζί με τους Ευρωπαίους εταίρους της να μειώσει στο 50% τους νεκρούς από τροχαία ατυχήματα μέχρι το 2010 και εκπόνησε 2 Στρατηγικά Σχέδια Οδικής Ασφάλειας, το 1ο για το 2000-2006 και το 2ο για το 2006-2010. Στα πρώτα 3 χρόνια η μείωση των νεκρών ήταν σημαντική αφού έφτασε περίπου τους 1.700 από 2.039νεκρούς. Στην συνέχεια παρουσίαστηκε ισχυρή αντίσταση στη μείωση, η οποία σταθεροποιήθηκε τα τελευταία 3 χρόνια στους 1.500, καθιστώντας το στόχο του 2010 για 1.019νεκρούς μάλλον ανέφικτο. Στα μέσα Σεπτεμβρίου το ΤΕΕ έδωσε μία εκτενή συνέντευξη ΤΥΠΟΥ στην οποία εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για την αρνητική εξέλιξη των δεικτών Οδικής Ασφάλειας το 2008. Συγκεκριμένα στο πρώτο οκτάμηνο του 2008 καταγράφηκε αύξηση νεκρών 8% σε σχέση με το αντίστοιχο του 2007, ενώ το καλοκαιρινό τρίμηνο Ιουνίου-Ιουλίου-Αυγούστου η αύξηση αυτή ήταν 32%. Όπως καταλαβαίνουμε όλοι, με αυτά τα δεδομένα ο στόχος του 2010 μοιάζει άπιαστο όνειρο αν δεν ληφθούν μέτρα, δεν γίνουν συντονισμένες ενέργειες και βασικώς αν δεν αντιμετωπισθεί η Οδική Ασφάλεια σαν θέμα μείζονος εθνικής αλλά και προσωπικής για τον καθένα μας σημασίας. Επιγραμματικά αναφέρω ότι οι προϋποθέσεις για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα θα πρέπει να περιλαμβάνουν:
• Ισχυρή πολιτική βούληση και συντονισμένη ενεργοποίηση του κρατικού μηχανισμού που είναι το πιο βασικό για τη βιώσιμη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας.
• Συγκεκριμένα σχέδια με ποσοτικοποιημένους στόχους για κάθε εμπλεκόμενη Υπηρεσία.
• Αποτελεσματική συνεργασία των συναρμοδίων φορέων.
• Συνεχή ενημέρωση με ευαισθητοποίηση και με συναίνεση των πολιτών.
Όσον αφορά το οδικό δίκτυο της Περιφέρειας Πελοποννήσου, που είναι και το αντικείμενο της Ημερίδας σήμερα, έχομε να παρατηρήσομε ότι δεν ξεφεύγει κι’ αυτό από το γενικό Πανελλαδικό κανόνα.Το δίκτυό μας είναι παλαιό, με χαμηλή γεωμετρία, κακοσυντηρημένο και απολύτως ξεπερασμένο για τις σημερινές ανάγκες και τις κυκλοφοριακές απαιτήσεις.
Τόσο το Εθνικό, όσο και το Επαρχιακό αλλά και το Δημοτικό οδικό δίκτυο απαιτούν ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα Αναβάθμισης-Βελτίωσής τους και σε πολλές περιπτώσεις απαιτούν νέες χαράξεις. Παράλληλα είναι επιτακτική ανάγκη ή δραστική βελτίωση του επιπέδου συντήρησης των οδών μας που σήμερα, λόγω ίσως και των Δημοσιονομικών περιορισμών της χώρας, έχουν οδηγηθεί σε πλήρη απαξίωση. Το ΤΕΕ με αλλεπάλληλες, συνεχείς και συστηματικές παρεμβάσεις υποστηρίζει ότι όσο η συντήρηση θα είναι ο “ο φτωχός συγγενής” στη χρηματοδότηση, η βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας πολύ δύσκολα θα επιτευχθεί. Σε ότι αφορά τις πιστώσεις για τη συντήρηση, και ειδικά μετά την έναρξη όλων των παραχωρήσεων, τα έσοδα των διοδίων εισπράττονται από τις Ιδιωτικές εταιρείες με συνέπεια το ΤΕΟ, με εξαίρεση τα διόδια Μαλγάρων, να μην έχει πόρους. Συνεπώς ο βασικός χρηματοδότης της συντήρησης, το ΤΕΟ, θα πρέπει να αντικατασταθεί με ειδικό κωδικό στον κρατικό προυπολογισμό προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες σε συντήρηση του Εθνικού Δικτύου και του πρωτεύοντος Επαρχιακού. Θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι στόχος της σημερινής ημερίδας δεν είναι να γίνουν κάποιες γενικόλογες εισηγήσεις με τα γνωστά “ευχολόγια” που ακούγονται για χρόνια. Η σημερινή μας Ημερίδα πέρα από τις αναγκαίες και γενικές αναφορές είναι στοχευμένη, όπως ανέφερα και προηγουμένως, στα προβλήματα του οδικού δικτύου της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Σκοπός μας είναι να προκύψουν τα αναγκαία συμπεράσματα και προτάσεις ώστε το ΤΕΕ σαν θεσμοθετημένος σύμβουλος της πολιτείας να προτείνει και να παρέμβει στο σημερινό κρίσιμο κομβικό σημείο. Και τούτο γιατί εδώ και ένα χρόνο έχει ξεκινήσει το μεγάλο έργο της Παραχώρησης του οδικού άξονα Κόρινθος-Τρίπολη-Καλαμάτα και Λεύκτρο-Σπάρτη, ενώ στις αρχές Αυγούστου ξεκίνησε η Παραχώρηση του Β/Δ άξονα της Πελοποννήσου Κόρινθος-Πάτρα-Πύργος-Καλό Νερό-Τσακώνα. Συνεπώς σε ένα χρονικό ορίζοντα από 2 μέχρι 5,5 χρόνια θα παραδίδονται σταδιακά τμήματα Αυτοκινητόδρομων που στον τελικό χρονικό ορίζοντα των 5,5 χρόνων θα μεταβάλλουν όλο το σύστημα μεταφορών της Πελοποννήσου με σημαντικές, θα θέλαμε να ελπίζομε, θετικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και στη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας. Το παραπάνω γιγαντιαίο πρόγραμμα κατασκευής Αυτοκινητοδρόμων μας υποχρεώνει λοιπόν σε ένα ιεραρχημένο πρόγραμμα και για το υπόλοιπο οδικό δίκτυο που θα πρέπει να στηρίζεται στα εξής:
– Επιλογή των οδικών αξόνων που χρήζουν Αναβάθμισης-Βελτίωσης είτε απαιτούν πλήρως νέες χαράξεις.
– Επιλογή των Οδικών αξόνων που κατά βάση θα παραμείνουν στη σημερινή τους μορφή αλλά θα υποστούν σημαντικές Παρεμβάσεις Βελτίωσης της Οδικής Ασφάλειας.
– Σύνολο παρεμβάσεων του επιπέδου οδικής ασφάλειας πόλεων-κωμοπόλεων και ιδιαίτερα των περιαστικών τους τμημάτων, που καταγράφουν μεγάλα ποσοστά ατυχημάτων.
– Ιδιαίτερη κατηγορία παρεμβάσεων σε οδικούς άξονες με σημαντική αναπτυξιακή-τουριστική και αρχαιολογική σημασία.
Το συνολικό αυτό πακέτο παρεμβάσεων πρέπει να στηριχτεί τόσο σε συμπεράσματα της σημερινής ημερίδας όσο και σε σχετική οικονομοτεχνική μελέτη σκοπιμότητας η οποία θα ποσοτικοποιήσει τις απαιτούμενες χρηματοδοτήσεις σε συνδυασμό με τις διατιθέμενες πιστώσεις. Η ένταξη τμήματος αλλά ίσως και όλου του πακέτου στο ΕΣΠΑ 2007-13 θα αποτελούσε την πιο επιτυχημένη λύση και θα συμβάδιζε χρονικά με την ολοκλήρωση όλων των Αυτοκινητοδρόμων των παραχωρήσεων που προγραμματίζεται να είναι περί το 2013-14”.

Τα θέματα που αναπτύχθηκαν στην ημερίδα, παρουσιάζονται στη συνέχεια κατά εισηγητή:

  • Γεώργιος Παπαηλίου, Διευθυντής Δ.Ε.Κ.Ε. Περιφέρειας Πελοποννήσου και Ανάργυρος Χαραλαμπόπουλος, Διευθυντής Δ.Ε.Σ.Ε. Περιφέρειας Πελοποννήσου.
    «Εθνικό Οδικό δίκτυο Περιφέρειας Πελοποννήσου»

Τα βασικά συμπεράσματα της Ημερίδας συνοψίζονται στα παρακάτω:

Τα προβλήματα του οδικού δικτύου της Πελοποννήσου είναι πολλά σε επίπεδο θεσμικό, οργανωτικό, χρηματοδοτικό, εξειδικευμένου προσωπικού, εξοπλισμού κ.α.
Παράλληλα η συναρμοδιότητα Φορέων όπως Υπηρεσίες Συντήρησης, Περιφέρεια, Νομαρχία, Δήμοι, ΥΠΕΧΩΔΕ, ΥΜΕΕΠ, Τροχαία, ΕΚΑΒ, Πυροσβεστική δημιουργούν ένα πλέγμα παραγόντων που απαιτεί κατάλληλο συντονισμό προσπαθειών και ενεργειών ώστε να βελτιωθεί ουσιωδώς το επίπεδο της Οδικής Ασφάλειας. Έχει γίνει αντιληπτό από όλους τους εμπλεκόμενους ότι η Οδική Ασφάλεια αποτελεί ένα σύνθετο διεπιστημονικό διακλαδικό αντικείμενο που απαιτεί από όλους τους εμπλεκόμενους κοινή ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Θα έχουμε κερδίσει ένα σημαντικό στοίχημα, αν υπάρχει συστηματική και συνεχής συνεργασία των συναρμοδίων Υπηρεσιών με τακτική μηνιαία συνάντηση των στελεχών των Υπηρεσιών.
Η κατασκευή και ολοκλήρωση του Αυτοκινητόδρομου Ανατολικής Πελοποννήσου Κόρινθος – Τρίπολη – Καλαμάτα, Λεύκτρο – Σπάρτη της οποίας το χρονοδιάγραμμα παρατίθεται καθώς και ο Αυτοκινητόδρομος Βορειοδυτικής Πελοποννήσου θα αλλάξουν εντυπωσιακά τα δεδομένα της οδικής επικοινωνίας και θα δημιουργήσουν νέες απαιτήσεις για το λοιπό οδικό δίκτυο.
Το ΤΕΕ προτείνει τη σύνταξη πλήρους ΟΙΚΟΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ που θα αξιολογήσει τα νέα δεδομένα και θα ιεραρχήσει το λοιπό οδικό δίκτυο με βάση τα παρακάτω κριτήρια:
1. Καθορισμός οδικών αξόνων ή τμημάτων οδών που χρήζουν Νέας Χάραξης.
2. Καθορισμός των οδικών αξόνων που χρήζουν Αναβάθμισης – Βελτίωσης ή Διαπλάτυνσης.
3. Οδικοί Άξονες ή τμήματα που χρήζουν παρεμβάσεων LIFE*, δηλαδή βραχυπρόθεσμων μέτρων βελτίωσης της Οδικής Ασφάλειας στις επικίνδυνες θέσεις.
4. Ένταξη όλων των τμημάτων των έργων των παραγράφων 1, 2 και 3 στο ΕΣΠΑ 2007-2013.
Όλες οι Υπηρεσίες Μελετών- Κατασκευών και Συντήρησης οφείλουν να γνωρίζουν ότι απαιτείται η Σύνταξη Μελέτης Σήμανσης-Ασφάλισης για κάθε οδικό Έργο. Παράλληλα οι υφιστάμενοι σημαντικοί οδικοί άξονες πρέπει να αξιολογηθούν να σημανθούν κατάλληλα και να τοποθετηθεί ο προβλεπόμενος εξοπλισμός. Τα παραπάνω μέτρα εκτιμάται ότι θα συμβάλλουν σημαντικά στην βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας.
Τέλος, καταδεικνύεται ότι επιστημονικές εκδηλώσεις με στοχευμένη θεματολογία και εφαρμοσμένες εισηγήσεις και προτάσεις είναι ιδιαίτερα επιτυχείς και δίνουν εκ νέου στο ΤΕΕ τον ουσιαστικό ρόλο που κατέχει σαν Τεχνικός – Επιστημονικός Σύμβουλος της πολιτείας.